Arı sütü, propolisten çok daha farklı olarak arıların bizzat kendi vücutlarından salgıladığı değerli ve hayati bir üründür. Propolis, bitkilerden toplanarak elde edilirken; arı sütü, arıların kendi vücutları tarafından salgılanıyor. Arılar, arı sütünü yutak üstü salgı bezleriyle salgılayıp, kendi yavrularını beslemek için kullanılıyor. Bu nedenle arı sütünün, anne sütü kadar değerli olduğu söylenebilir.

Arı sütü, aynı zamanda kovanda yalnızca 1 tane olan anne/kraliçe arının da hayatı boyunca beslendiği tek kaynaktır. Kraliçe arının saltanatının arkasında arı sütü vardır. İşçi arının ömrü 45 gün kadarken, onlardan 2 kat daha büyük olan kraliçe arı 5 ila 7 yıl hayatta kalabiliyor.

Kraliçe arıya uzun ve sağlıklı bir ömür bahşeden arı sütünün etkileri hakkında bilgi sahibi olmamız için sadece bu basit örnek bile yeterli. Fakat biz bununla yetinmedik. Arı sütünün bileşimini ve arı sütü nedir konusunu yakından inceleyelim.

Arı Sütünün Bileşimi/Arı Sütünün İçinde Neler Var?

arı sütü nedir nasıl kullanılır

Arı sütü fiziksel özellikleri itibariyle tazeyken yoğun süte benzer. Zaman içerisinde pelteleşerek, kemik renginden kahverengine dönüşebilir. Kendine has bir kokuya sahip, yapışkan ve ekşi bir tada sahiptir. Suyla karıştırıldığında çabucak erir ve köpüklenir

Arı sütünün bileşimini incelediğimizde ham bal ve propolisten farklı olarak gıdaya benzer bir profile sahip olduğunu görüyoruz. Propolisin kalorisi sıfırken, arı sütü içeriğinde protein çeşitli yağlar, lifler, sodyum, B Grubu vitaminleri, mineraller bulunur.

Arı sütünün bileşiminde başrol proteine aittir. Yaklaşık olarak %13 oranında protein, %15 şeker, %5 yağ ve % 66 su bulunur.

arı sütünün içeriği

Bunun yanı sıra ağırlıklı olarak B Grubu vitaminleri (B1, B2, B3, B5, B6) ve 0,7–1,2% lik oranlarda da mineral maddeler (kalsiyum, manganez, potasyum, sodyum, bakır, çinko, demir) içermektedir.

Arı sütü içeriğinde magnezyum ve çinko barındırması yönünden değerlidir. Diğer yandan arı sütünün içinde başka herhangi bir gıda maddesinde bulunmayan 10-HDA adında bir yağ asidi bulunur. 10-HDA, arı sütünün kalitesini belirleyen bir parametre olarak değerlendirilebilir. Yaklaşık 2 seviyelerinde olması önemlidir.

Diğer yandan arı sütünün 10-HDA özelliği de çok önemlidir. Kaliteli polen ve nektar girişi olan kolonilerde 10 HDA değerleri yükselirken nektar ve polen akımı düştükçe değerler düşmektedir. Bu nedenle bir hile metodu olarak özellikle Çin malı arı sütü ürünlerine dışardan HDA eklenerek, bu değer yükseltilmeye çalışılmaktadır.

Arı Sütünün Arılar İçin Önemi

arı sütünün arılar için önemi

Arı sütünün, arılar için insanlardaki anne sütü kadar değerli olduğundan bahsetmiştik. Yazımızın bu bölümünde arı sütünün arılar için önemi nedir sorusunu daha detaylı anlatmaya çalışacağız.

Arı kovanı, on binlere işçi arıdan ve yalnızca bir tane olan kraliçe arıdan oluşur. İşçi arılar, dışardan bal ve propolis toplama işiyle meşgulken, kraliçe arı uzun ömrü boyunca koloninin devamını sağlamak gibi son derece hayati bir işle uğraşır.

Arı sütünün, arılar için faydasını şu şekilde açıklayalım:

Aslında tüm arılar, larva dönemlerinde arı sütüyle beslenir. Yalnız burada büyük ve hayati bir fark var. İşçi arılar hayatları boyunca sadece larva dönemlerinin ilk 3 gününde arı sütüyle beslenirler. Ortalama 45 gün yaşarlar ve bu kısa ömürlerini kovanları için harcarlar.

Arı kovanında yalnızda bir tane arı, hayatı boyunca arı sütüyle beslenir. Kraliçe arı dediğimiz bu şanslı arı, koloninin sağlıklı bir şekilde devamı için tüm sorumluluğu üstlenir. Sadece arı sütüyle beslenen kraliçe arı, koloninin tamamımın sahip olmadığı morfolojik ve fonksiyonel özelliklere sahiptir. Diğer arılardan ortalama 2 kat daha büyük görünüme, ortalama 40 kat daha uzun ömre sahiptir.

Kraliçe arının arı kolonisi için oynadığı hayati rol de burada başlıyor. Kraliçe arı, bu uzun ve sağlıklı ömrünü yavrulamaya ayırıyor. Arı sütü sayesinde doğurganlığı artan kraliçe arı, günde ortalama 2 bin yumurta bırakır ve bu sayede koloninin devamlılığı sağlanır.

Arı Sütü Nasıl Üretilir?

arı sütü nasıl üretilir

Arı sütü üretimi oldukça büyük titizlik ve emek isteyen bir iştir. Doğal ve Aşılama (doolitle) olmak üzere iki farklı şekilde üretilir.

Doğal yolla arı sütü üretimi, Nisan-Ağustos ayları arasında gerçekleştirilir. Yavrulu peteklerdeki (oğul) ana arı hücrelerinin bozulmasıyla toplanabilir. Ana/Kraliçe arının alındığı kovana her gün başka bir kovandan alınan 1-2 adet yumurtalı ve 1 günlük larvalı petek bırakılır. Bu sayede işçi arıların ana/kraliçe arı üretimi teşvik edilir.

İşçi arılar, ana/kraliçe arı üretimine teşvik edildikten sonra, peteklerde arı sütleri biriktirilmeye başlanır. Arı sütleri peteklerin içinden özel bir kaşık yardımıyla titizlikle toplanır. Peteklerden arı sütü toplama işlemi yaklaşık 1 ay sürebilir. Bu sürenin ardından daha önce kovandan alınan ana/kraliçe arı, yeniden kovana konulur ve koloni eski haline dönmüş olur.

arı sütü üretimi

Doğal yolla arı sütü üretimi çok zahmetli bir iştir ve bu teknikle bir kovandan ortalama 20-25 gram arı sütü elde edilir.

Arı sütü üretiminin bir diğer yolu aşılama (doolitle) yöntemidir. Bu yöntemle arı sütü üretimi için içinde çok güçlü ve çok sayıda genç işçi arının bulunduğu kovanlar seçilir. Bu kovanlara, arı sütü üretiminde kullanılmak üzere hazırlanan 8-10 mm çapında ve 10 mm derinliğinde çerçeveler konulur.

Kovana yerleştirilen bu taşıyıcı çerçevelerin içindeki yüksükleri arı sütüyle dolduracak olan işçi arılar, işe başlamadan önce %50’lik şeker şurubuyla beslenir.

arı sütü muhafaza

Bu işlemlerden üç gün sonra destek kovanlardan 24-36 saatlik larvalar ana arı yüksüklerini taşıyan çerçeveye transfer edilir. Çerçeve kovanda boşluk olan yere konur. Çerçeveler üç sıralı ve yaklaşık 80-100 arası yüksük içerecek şekilde hazırlanır. Arı sütü üretilen kovanlara sürekli %50’lik şeker şurubu beslemesi ve haftada bir de çıkmak üzere olan kapalı yavrulu petek verilir.

Üretim çerçevesi en fazla 2,5 gün sonra kovandan alınır. Hücrelerin etrafındaki mum uzantıları kesici bir malzeme yardımıyla temizlenir ve yüksüklerin içindeki larvalar özel bir kaşık yardımıyla dikkatlice toplanır.

Arı sütü toplanırken soğuk zincirin bozulmamasına özen gösterilmelidir. Uygun mevsim ve beslemeyle bir kovan 30 gün süreyle arı sütü üretiminde kullanılır. Aşılama metoduyla bir üretim sezonunda bir kovandan yılda 250-300 g arı sütü elde edilir. Hasat edilen arı sütü koyu renkli bir kavanoz içinde buzdolabında saklanır.

Arı Sütü Nasıl Muhafaza Edilir?

arı sütü nasıl muhafaza edilir

Arı sütünün uzun ömürlü olabilmesi için soğuk zincirin sağlanması gerekir. Hasat sırasında kuru ve gölge bir ortamın tercih edilmesinde büyük yarar vardır. Arı sütü hasatı/toplanması hızla ve dikkatlice yapılmalıdır. Ürün, doğrudan ışık, ısı ve nem görmemelidir.

Hasat sırasında dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta, içinde arı sütünün yüksüklerden çıkarılması işlemidir. Yüksükler, aynı hizada kesilmeli ve içinde bulunan larvaların kibrit çöpüne benzer küçük bir cisimle dışarı atılması gerekir. Sonrasında yüksükte kalan arı sütü küçük bir çay kaşığı sapıyla tek tek toplanır. Bu işlem sırasında metal ürün, arı sütünün ph değerini bozacağından tahta kaşık tercih edilmelidir.

Özel tahta kaşıklarla yüksüklerden alınan arı sütü, ağzı geniş, kapaklı, koyu renkli kavanozlara konarak, içerisinde buz bulunan termoslara yerleştirilir. Arı sütü sürekli buzdolabında 0-4ºC’lik sıcaklıklarda saklamaya tabi tutulur. Saf arı sütü ışık ve oksijen teması olmaksızın +4ºC ile -10ºC arası sıcaklıklarda (buzdolabında) 4 ay saklanır. Arı sütünün buzdolabı şartlarında dahi 4 aydan sonra etkileri azaldığı için tüm arı sütleri 4 ay içinde tüketilmelidir. Bal ile karışmış ise +5ºC ile +10 ºC arasında yine ışık ve oksijen teması olmaksızın renkli cam kavanozlarda uzun süre (4 ay) saklanabilir.

Yorum bırakın

Please enter your comment!
Please enter your name here